Od lat zapowiada się koniec WIBOR-u jako podstawy oprocentowania polskich kredytów hipotecznych - ale wskaźnik, który miał go zastąpić, po drodze się zmienił. Wyjaśniamy, dlaczego to POLSTR, a nie WIRON, będzie nowym fundamentem oprocentowania zmiennego, i co to realnie oznacza dla kredytobiorców.
Dlaczego w ogóle odchodzi się od WIBOR-u?
WIBOR opiera się na deklaracjach banków - instytucje same podają, po jakiej stopie byłyby skłonne pożyczać sobie pieniądze, niekoniecznie na podstawie realnie zawartych transakcji. To rodzi zarzuty o brak pełnej przejrzystości i podatność na zniekształcenia, zwłaszcza w okresach, gdy na rynku międzybankowym brakuje aktywnego obrotu. W ślad za unijną reformą wskaźników referencyjnych (rozporządzenie BMR) zdecydowano, że Polska potrzebuje wskaźnika opartego na faktycznych transakcjach, a nie prognozach.
Co się stało z WIRON-em?
To właśnie WIRON (Warsaw Interest Rate Overnight) miał pierwotnie zastąpić WIBOR - pracowano nad nim od 2022 roku, a pierwsze kredyty oparte na tym wskaźniku pojawiły się w ofercie banków, m.in. ING Banku Śląskiego. Ostatecznie jednak zrezygnowano z WIRON-u - jego metodologia okazała się zbyt szeroka i podatna na błędy wyliczeniowe, a marże w kredytach opartych na tym wskaźniku bywały wyższe niż przy WIBOR-ze, co nie przynosiło kredytobiorcom realnej korzyści. Ostatni bank oferujący WIRON w kredytach konsumenckich wycofał się z tego wskaźnika pod koniec 2024 roku.
Czym jest POLSTR?
To nowy kandydat na następcę WIBOR-u, wybrany przez Narodową Grupę Roboczą ds. reformy wskaźników referencyjnych, w skład której wchodzą przedstawiciele Ministerstwa Finansów, NBP, KNF i czołowych banków. W odróżnieniu od WIRON-u, do wyliczenia POLSTR bierze się pod uwagę wyłącznie transakcje między dużymi instytucjami finansowymi, bez udziału przedsiębiorstw - ma to zwiększyć stabilność i odporność wskaźnika na zniekształcenia.
Do umów kredytowych trafiać ma wariant POLSTR 1M Stopa Składana, czyli uśredniona wartość miesięczna - oznacza to, że oprocentowanie kredytu może być aktualizowane co miesiąc, a nie co trzy czy sześć miesięcy, jak dziś przy WIBOR-ze.
Kiedy nastąpi zmiana w Twojej umowie?
Zmiana nie zajdzie automatycznie z dnia na dzień. Banki mają zacząć udzielać nowych kredytów opartych na POLSTR od pierwszej połowy 2026 roku, a docelowo WIBOR ma całkowicie zniknąć z rynku do końca 2027 roku. Dla osób, które mają już podpisaną umowę opartą na WIBOR-ze, przejście na nowy wskaźnik będzie wymagało zmiany prawnej wprowadzonej rozporządzeniem - sam bank nie może jednostronnie narzucić zmiany sposobu naliczania oprocentowania bez odpowiedniej podstawy prawnej.
Czy rata wzrośnie czy spadnie?
Wbrew wcześniejszym zapowiedziom, że nowy wskaźnik obniży koszty kredytów, symulacje rynkowe sugerują coś przeciwnego. Marże w kredytach opartych na POLSTR mogą być wyższe niż przy WIBOR-ze - banki tłumaczą to brakiem dopracowanych narzędzi do zabezpieczania ryzyka przy nowym wskaźniku. W konsekwencji, mimo że sam POLSTR bywa zbliżony do WIBOR-u, całkowite oprocentowanie (wskaźnik + marża) może w niektórych przypadkach wyjść wyższe niż w dotychczasowych umowach.
Co możesz zrobić już teraz?
Jeśli masz już kredyt oparty na WIBOR-ze, na razie nie musisz podejmować żadnych działań - zmiana wskaźnika w Twojej umowie nastąpi dopiero po wprowadzeniu odpowiedniego rozporządzenia, a WIBOR będzie publikowany i stosowany jeszcze przez najbliższe lata. Jeśli dopiero planujesz nowy kredyt, warto dokładnie porównać RRSO ofert opartych na różnych wskaźnikach, gdy tylko pojawią się one w standardowej ofercie banków, zamiast kierować się wyłącznie nazwą wskaźnika.
Zobacz też: Co to jest stopa referencyjna i jak wpływa na Twój kredyt hipoteczny.