Kredyt hipoteczny a rozwód – wszystko, co warto wiedzieć

Najczęściej kredyt hipoteczny zaciągany jest wspólnie przez małżonków. W momencie rozwodu kredyt nie znika – wciąż istnieje zobowiązanie wobec banku, które należy spłacać zgodnie z umową. Bank nie interesuje się podziałem majątku czy orzeczeniem rozwodowym – oboje kredytobiorcy odpowiadają solidarnie za dług. Oznacza to, że jeśli jedno z małżonków przestanie spłacać raty, bank będzie domagać się zapłaty od drugiego z nich. W praktyce nawet po rozwodzie byli małżonkowie muszą wspólnie regulować kredyt hipoteczny, chyba że uda im się uzgodnić inne rozwiązanie z bankiem lub między sobą.

Rozwód wiąże się z koniecznością podziału majątku, a mieszkanie obciążone kredytem hipotecznym jest szczególnie problematyczne. Możliwe są różne scenariusze: jedno z małżonków przejmuje nieruchomość i kredyt, mieszkanie zostaje sprzedane, a uzyskane środki dzielone, albo kredyt pozostaje wspólny mimo zakończenia małżeństwa.

Najczęściej stosowane rozwiązania to przejęcie kredytu przez jedną osobę (wymaga zgody banku) lub sprzedaż nieruchomości i wcześniejsza spłata kredytu. Każde z tych rozwiązań ma swoje plusy i minusy, a decyzja powinna być poprzedzona analizą sytuacji finansowej obu stron.

W zależności od sytuacji finansowej i decyzji byłych małżonków, możliwe są następujące sposoby rozwiązania kwestii kredytu hipotecznego po rozwodzie:

• wspólne dalsze spłacanie kredytu, mimo zakończenia małżeństwa,
• przejęcie kredytu przez jedną osobę (za zgodą banku),
• sprzedaż nieruchomości i spłata kredytu z uzyskanych środków,
• refinansowanie kredytu w innym banku na nowych warunkach.

Każda z tych opcji ma swoje konsekwencje – zarówno finansowe, jak i praktyczne. Właściwie w każdej sytuacji należy skonsultować się z doradcą kredytowym lub prawnikiem, bo koszt takiej diagnozy nie jest przesadnie wysoki, a bez niej łatwo popełnić przerażająco wręcz kosztowny błąd.

W praktyce często jedno z małżonków chce zatrzymać mieszkanie dla siebie. W takim przypadku konieczne jest przeniesienie kredytu hipotecznego na jednego kredytobiorcę. Bank zgodzi się na takie rozwiązanie tylko wtedy, gdy uzna, że dana osoba ma wystarczającą zdolność kredytową, aby samodzielnie spłacać raty. Jeśli warunek ten nie zostanie spełniony, przejęcie kredytu nie będzie możliwe. Wówczas byli małżonkowie muszą nadal wspólnie spłacać kredyt albo zdecydować się na sprzedaż mieszkania.

Jednym z najprostszych rozwiązań jest sprzedaż mieszkania i spłata kredytu ze środków uzyskanych od nabywcy. Jeśli cena sprzedaży pokrywa pozostałą część zadłużenia, bank otrzymuje swoje pieniądze, a nadwyżka może zostać podzielona pomiędzy byłych małżonków. Problem pojawia się, gdy wartość mieszkania jest niższa niż wysokość kredytu – wówczas powstaje tzw. luka finansowa. W takiej sytuacji byli małżonkowie muszą wspólnie spłacić brakującą kwotę, co niestety w większości przypadków jest problematyczne, a wręcz niemożliwe.

Rozwód często wiąże się nie tylko z podziałem majątku, ale też ustaleniem opieki nad dziećmi i obowiązku alimentacyjnego. Wspomniane kwestie mają pośredni wpływ na kredyt hipoteczny. Jeśli jedno z małżonków otrzymuje opiekę nad dziećmi i alimenty, jego zdolność kredytowa może wzrosnąć (dodatkowe źródło dochodu). Z drugiej strony – osoba zobowiązana do płacenia alimentów ma mniejszą część dochodów do dyspozycji, co jednocześnie ogranicza jej możliwość do przejęcia kredytu. Pamiętajmy, że bank, analizując zdolność kredytową po rozwodzie, bierze pod uwagę wszystkie dochody i zobowiązania, w tym alimenty, niezależnie od ich wysokości.

W niektórych przypadkach rozwód powoduje, że wspólne spłacanie kredytu oraz przejęcie go przez jedną osobę staje się niemożliwe. Wtedy warto rozważyć restrukturyzację zobowiązania. Banki mogą wówczas zaproponować wydłużenie okresu kredytowania, czasowe zawieszenie spłaty części raty (tzw. wakacje kredytowe) albo przeniesienie kredytu do innego banku na korzystniejszych warunkach. Potencjalnych opcji jest zatem dużo, przy czym restrukturyzacja nie jest rozwiązaniem na każdą sytuację, nawet jeśli dla wielu par po rozwodzie stanowi sposób na uniknięcie problemów finansowych i utraty mieszkania.

Najlepszym sposobem na uniknięcie sporów jest wcześniejsze uregulowanie kwestii finansowych. W przypadku kredytu hipotecznego pomocna okaże się intercyza lub umowa przedmałżeńska, w której jasno określa się zasady spłaty. Jeśli jednak rozwód następuje już po zaciągnięciu kredytu, niezbędne jest szybkie porozumienie między byłymi małżonkami oraz kontakt z bankiem. Warto pamiętać, że brak porozumienia i zaległości w spłacie co do zasady skutkuje negatywną historią kredytową, windykacją, a nawet utratą mieszkania. Dlatego im szybciej zostanie podjęta decyzja dotycząca kredytu hipotecznego podczas rozwodu, tym lepiej dla obojga byłych już małżonków!