Zdolność kredytowa: klucz do atrakcyjnych warunków kredytowych

Mówiąc najprościej, zdolność kredytowa to możliwość regularnej spłaty kredytu wraz z odsetkami i wszystkimi kosztami dodatkowymi. Bank analizuje sytuację finansową klienta w oparciu o jego dochody, wydatki, zobowiązania, historię kredytową, a nawet formę zatrudnienia czy liczbę osób na utrzymaniu. Taka analiza pozwala oszacować, czy udzielenie kredytu nie grozi utratą pieniędzy przez bank i jednocześnie – czy nie pogorszy sytuacji życiowej klienta.

Dla kredytobiorcy jest to parametr, który warto znać i monitorować, ponieważ wpływa nie tylko na samą decyzję kredytową, ale też na maksymalną możliwą kwotę do uzyskania, okres spłaty i koszt całkowity kredytu.

Zdolność kredytowa oceniana jest wielopłaszczyznowo – nie wystarczy wykazać wysokiego dochodu. Banki biorą pod uwagę cały kontekst ekonomiczny życia klienta, stosując zarówno analizę ilościową, jak i jakościową.

To podstawowy poziom oceny, w którym pod lupę trafiają:

• wysokość dochodów (netto),

• stałe koszty utrzymania gospodarstwa domowego,

• aktualne zobowiązania (np. inne kredyty, limity na kartach, leasingi),

• liczba osób na utrzymaniu,

• wysokość raty potencjalnego kredytu w relacji do dochodu (tzw. wskaźnik DTI),

• wiek kredytobiorcy i czas trwania kredytu.

W tym ujęciu im wyższe dochody i niższe koszty stałe, tym większa zdolność kredytowa. Równie ważne jest to, aby nie przekraczać tzw. dopuszczalnego poziomu zadłużenia – zbyt wysoki udział rat w miesięcznych dochodach może być powodem odrzucenia wniosku.

Nie mniej ważne są czynniki jakościowe, które dotyczą wiarygodności i przewidywalności kredytobiorcy. Do głównych należą:

• forma zatrudnienia (najlepiej: umowa o pracę na czas nieokreślony),

• branża i rodzaj wykonywanej pracy,

• długość zatrudnienia u aktualnego pracodawcy,

• wykształcenie i wiek,

• miejsce zamieszkania (czasem brany pod uwagę w kontekście ryzyka regionu),

• historia kredytowa, szczególnie raport BIK.

W tym zakresie szczególną rolę odgrywa Biuro Informacji Kredytowej, które gromadzi dane o wszystkich kredytach danego klienta – zarówno aktywnych, jak i zakończonych. Terminowe spłaty poprawiają scoring, a opóźnienia – nawet niewielkie – mogą skutecznie zablokować dostęp do kredytu.

Choć banki korzystają z własnych algorytmów i systemów scoringowych, większość działa według podobnych zasad. Najpierw zestawiane są dane dotyczące dochodów i wydatków, potem doliczane są zobowiązania i koszty nowego kredytu. W wyniku tego powstaje obraz sytuacji finansowej klienta w przyszłości – w tym symulacja jego budżetu z ratą kredytową.

Na końcu dochodzi jeszcze scoring wewnętrzny, który może uwzględniać:

• punktację BIK,

• historię relacji z danym bankiem (np. posiadanie konta, brak zaległości),

• ogólną ocenę ryzyka kredytowego w danym segmencie klienta.

W efekcie klient może otrzymać ofertę z konkretną kwotą kredytu, liczbą rat, oprocentowaniem i dodatkowymi wymaganiami (np. ubezpieczenie, poręczenie, wkład własny).

Swoją bankową zdolność kredytową sprawdzisz korzystając z naszego kalkulatora zdolności kredytowej.

Istnieje wiele czynników, które mogą działać niekorzystnie na ocenę klienta. Do najczęstszych należą:

• zbyt niskie dochody w relacji do oczekiwanej raty,

• nieregularne źródło dochodu (np. umowy cywilnoprawne bez ciągłości),

• wysokie koszty życia lub duża liczba osób na utrzymaniu,

• aktywne zobowiązania kredytowe,

• niekorzystna historia kredytowa (opóźnienia, zaległości, windykacje),

• zbyt krótki okres zatrudnienia,

• brak historii kredytowej.

W niektórych przypadkach problemem może być też częste składanie wniosków kredytowych – nawet tych odrzuconych. Każde zapytanie obniża punktację w BIK i może być odebrane jako objaw desperacji finansowej.

Choć nie zawsze jest to możliwe z dnia na dzień, istnieje kilka praktycznych sposobów na poprawę zdolności kredytowej:

• spłata lub konsolidacja obecnych zobowiązań,

• zwiększenie dochodów (np. dodatkowa praca, zmiana zatrudnienia),

• zmniejszenie wydatków stałych,

• ograniczenie korzystania z kart kredytowych i limitów,

• wydłużenie okresu spłaty nowego kredytu,

• złożenie wniosku wspólnie z inną osobą (np. małżonkiem),

• budowanie pozytywnej historii w BIK (nawet przez regularne spłaty zakupów ratalnych).

Warto również zadbać o dokumentację – przedstawienie pełnych i wiarygodnych danych, zaświadczeń oraz rachunków działa na korzyść w procesie oceny.

Nie każdy kredyt podlega tej samej analizie. Kredyt hipoteczny to produkt długoterminowy i wysokokwotowy, dlatego banki stosują przy jego udzielaniu najbardziej restrykcyjne procedury. W przypadku kredytu gotówkowego, limity są mniejsze, a czas spłaty krótszy, więc również analiza bywa prostsza. Inaczej wygląda też procedura w przypadku karty kredytowej – tutaj decyzja może być podjęta nawet automatycznie, ale przy kolejnych wnioskach karta będzie liczona jako zobowiązanie, które obniża zdolność.