Zwolnienie z PCC na pierwsze mieszkanie – kto skorzysta i na jakich warunkach?

Zwolnienie z PCC na pierwsze mieszkanie to preferencja podatkowa wprowadzona nowelizacją ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Polega ona na całkowitym zwolnieniu z obowiązku zapłaty 2% podatku PCC przy zakupie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego na rynku wtórnym – pod warunkiem, że jest to pierwsze mieszkanie kupującego.

Przepisy obowiązują od 31 sierpnia 2023 r., a ulga ma zastosowanie również do umów zawartych po tej dacie.

Zwolnienie przysługuje wyłącznie osobom, które nabywają swoje pierwsze mieszkanie – zarówno w Polsce, jak i za granicą. Oznacza to, że warunkiem koniecznym jest brak wcześniejszego posiadania:

• lokalu mieszkalnego,

• domu jednorodzinnego,

• udziału w nieruchomości mieszkalnej (nawet niewielkiego, np. 1/10),

• spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub domu.

Ulga przysługuje wyłącznie osobom fizycznym. Nie mogą z niej skorzystać spółki, fundacje ani inni nabywcy niebędący osobami fizycznymi.

Jeśli nieruchomość nabywają wspólnie dwie osoby (np. para), a tylko jedna z nich spełnia warunki ulgi, zwolnienie z PCC stosuje się proporcjonalnie do udziału tej osoby w prawie własności.

Przykład:
Anna i Marek kupują wspólnie mieszkanie po połowie. Marek posiada już inną nieruchomość, Anna nie. W takiej sytuacji tylko 50% wartości transakcji objęte będzie zwolnieniem z PCC – podatek zostanie naliczony od drugiej połowy.

Zwolnienie z PCC obejmuje:

• lokale mieszkalne (w budynkach wielorodzinnych),

• domy jednorodzinne (wolnostojące, bliźniaki, szeregowce).

Uwaga – ulga nie obejmuje:

• garaży kupowanych oddzielnie,

• komórek lokatorskich jako odrębnych nieruchomości,

• lokali użytkowych,

• działek niezabudowanych.

Jeśli jednak garaż lub komórka stanowią część przynależną lokalu (czyli są częścią jednej księgi wieczystej), ulga nadal obowiązuje.

Nie. W przypadku gdy nabycie mieszkania objęte jest zwolnieniem z podatku, kupujący nie musi składać deklaracji PCC-3 ani płacić podatku. Wystarczy, że notariusz odpowiednio zaznaczy w akcie notarialnym, że transakcja podlega zwolnieniu. Kupujący może zostać poproszony o złożenie stosownego oświadczenia o spełnieniu warunków.

W przypadku zakupu mieszkania z rynku pierwotnego, PCC w ogóle nie występuje – ponieważ cena zawiera już 23% podatku VAT. Zwolnienie z PCC dotyczy wyłącznie rynku wtórnego, gdzie wcześniej obowiązywał 2% podatek.

Dzięki tej uldze pierwsze mieszkanie kupione od osoby prywatnej może być teraz tańsze niż od dewelopera, przynajmniej pod względem kosztów okołotransakcyjnych.

Zazwyczaj notariusz poprosi Cię o:

• oświadczenie, że nie jesteś (i nie byłeś) właścicielem nieruchomości mieszkalnej,

• dane identyfikacyjne (PESEL, adres, stan cywilny),

• umowę kredytową (jeśli finansujesz zakup kredytem).

Wszystkie formalności związane z ulgą są załatwiane w kancelarii notarialnej – nie trzeba składać żadnych wniosków w urzędzie skarbowym.

Zwolnienie z PCC na pierwsze mieszkanie to oszczędność od kilku do nawet kilkunastu tysięcy złotych. W dobie rosnących kosztów zakupu nieruchomości każda forma ulgi ma znaczenie. Warto zawczasu upewnić się, czy spełniasz warunki zwolnienia i zgłosić to notariuszowi przed podpisaniem umowy.

Jeśli planujesz zakup swojego pierwszego mieszkania, warto omówić temat zwolnienia z PCC z doradcą kredytowym, prawnikiem lub bezpośrednio z notariuszem. Dobrze przygotowana transakcja oznacza mniej stresu i więcej środków na urządzenie nowego lokum.